بهترین هوش مصنوعی رایگان برای برنامه‌نویسی در ۲۰۲۶

هر هفته یه ابزار هوش مصنوعی جدید برای برنامه‌نویسی میاد و هر کدوم هم یه برچسب «رایگان» کنار اسمش داره. ولی وقتی دقیق‌تر نگاه می‌کنی، «رایگان» تو هر کدوم یه معنی دیگه داره: یکی فقط تکمیل خودکار کد رو مجانی می‌ده، یکی هفته‌ای یه سهمیه‌ی کوچیک برای Agent داره، یکی هم کلاً روی کامپیوتر خودت اجرا می‌شه و هیچ سقفی نداره جز سخت‌افزارت.

اگه دنبال بهترین هوش مصنوعی رایگان برای برنامه‌نویسی هستی، این مقاله یه مقایسه‌ی صادقانه‌ست از گزینه‌هایی که مهر و آبان ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶) واقعاً در دسترسن. هر عددی که اینجا می‌بینی از صفحه‌ی رسمی خود ابزار اومده و لینکش کنارش هست. هر جا شرکت سازنده عدد دقیق اعلام نکرده، ما هم عدد نساختیم.

قبل از مقایسه: «رایگان» تو ابزارهای AI دقیقاً یعنی چی؟

ابزارهای کدنویسی با هوش مصنوعی معمولاً سه جور کار انجام می‌دن و پلن رایگان‌شون هم روی همین سه تا حساب می‌شه:

• تکمیل خودکار (Autocomplete یا Tab): همون پیشنهادهای خاکستری‌ای که موقع تایپ ظاهر می‌شه. ارزون‌ترین بخش برای شرکت‌هاست و معمولاً دست‌ودل‌بازترین سهمیه رو داره.
• چت: سؤال می‌پرسی، کد می‌فرستی، توضیح یا کد جدید تحویل می‌گیری.
• Agent: خودش فایل‌ها رو می‌خونه، تغییر می‌ده، دستور ترمینال اجرا می‌کنه و چند قدم پشت سر هم جلو می‌ره. گرون‌ترین بخشه و تقریباً همه‌جا سفت‌ترین محدودیت رو داره.

پس وقتی می‌پرسی «کدوم رایگانه؟» اول باید بدونی کدوم کار برات مهم‌تره. اگه بیشتر دنبال یه دستیار تو ادیتوری که موقع تایپ کمکت کنه، تقریباً همه‌ی گزینه‌ها کارت رو راه می‌اندازن. اگه می‌خوای Agent یه فیچر کامل برات بنویسه، سهمیه‌ی رایگان خیلی زود تموم می‌شه.

یه نکته‌ی دیگه هم هست که کمتر کسی بهش فکر می‌کنه: با سرویس‌های ابری، کدت برای پردازش به سرور اون شرکت فرستاده می‌شه. برای پروژه‌ی شخصی شاید مهم نباشه، ولی اگه روی کد کارفرما کار می‌کنی، قبلش سیاست حریم خصوصی ابزار رو بخون یا برو سراغ مدل لوکال.

یه واقعیت مهم برای برنامه‌نویس‌های ایرانی

قبل از اینکه بریم سراغ ابزارها، بهتره این بخش رو رک بگیم چون خیلی از مقاله‌های فارسی ازش رد می‌شن.

• GitHub Copilot: خود گیت‌هاب برای کاربرای ایران مجوز OFAC گرفته و سرویس‌های ابری‌اش (ریپوی public و private، پلن رایگان و پولی) برای ایرانی‌ها بازه. ولی تو همون صفحه‌ی رسمی GitHub and Trade Controls نوشته Copilot بدون مجوز نباید به مقصدهای تحریمی، از جمله ایران، فروخته یا صادر بشه.
• ChatGPT و API اوپن‌ای‌آی: ایران تو لیست کشورهای پشتیبانی‌شده نیست و خود OpenAI نوشته استفاده از یه کشور پشتیبانی‌نشده ممکنه به مسدود یا معلق شدن حساب ختم بشه.
• Google Antigravity: تو لیست کشورهای پشتیبانی‌شده‌ی Antigravity اسم ایران نیست. همین صفحه می‌گه زیر ۱۸ سال هم فعلاً نمی‌تونی ازش استفاده کنی.

نتیجه‌ی عملی؟ دور زدن این محدودیت‌ها با VPN یعنی ریسک بسته شدن حساب، اونم درست وسط یه پروژه. ما اینجا آموزش دور زدن نمی‌دیم. فقط می‌خوایم موقع انتخاب بدونی کدوم گزینه‌ها برای کاربر ایرانی پایدارترن: مدل‌های متن‌باز که روی سیستم خودت اجرا می‌شن، و ابزارهایی که از اول برای کاربر ایرانی ساخته شدن.

GitHub Copilot Free: معروف‌ترین، با سهمیه‌ی محدود

طبق مستندات پلن‌های Copilot، پلن Copilot Free این‌ها رو داره:

• تا ۲۰۰۰ تکمیل کد در ماه تو ادیتور
• یه سهمیه‌ی ماهانه از «GitHub AI Credits» برای چت و Agent (گیت‌هاب عدد دقیقش رو برای پلن رایگان اعلام نکرده)
• انتخاب مدل فقط به‌صورت خودکار (Auto)؛ خودت نمی‌تونی مدل رو عوض کنی
• فقط برای استفاده‌ی شخصی، نه کاربرهایی که از طریق سازمان Copilot دارن

یه گزینه‌ی دیگه هم هست: Copilot Student برای دانشجوهای تأییدشده رایگانه و تکمیل کدش نامحدوده.

مناسب کیه؟ کسی که تو VS Code یا JetBrains کار می‌کنه و بیشتر به Autocomplete نیاز داره. ۲۰۰۰ پیشنهاد در ماه برای یه کار جدی روزانه کمه، ولی برای تمرین و پروژه‌های کوچیک کافیه. فقط بخش تحریم بالا رو یادت باشه.

Google Antigravity: جانشین Gemini Code Assist رایگان

اگه سال گذشته Gemini Code Assist یا Gemini CLI رو با جیمیل شخصی استفاده می‌کردی، خبر مهم اینه: گوگل اعلام کرده از ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ این دو تا دیگه به حساب‌های رایگان شخصی سرویس نمی‌دن و کاربرها باید برن سراغ Antigravity و Antigravity CLI. پس آموزش‌هایی که هنوز از «۱۰۰۰ درخواست رایگان روزانه‌ی Gemini CLI» حرف می‌زنن، قدیمی شدن.

طبق صفحه‌ی قیمت‌گذاری و مستند پلن‌ها، نسخه‌ی رایگان Antigravity این‌ها رو داره:

• Tab completion نامحدود
• Command نامحدود
• مدل اصلی Agent از خانواده‌ی Gemini (تو مستندات Gemini 3.8 Flash ذکر شده)
• سهمیه‌ی Agent که هفتگی شارژ می‌شه

گوگل عدد مشخصی برای سهمیه‌ی Agent نداده و نوشته محدودیت به حجم کاری که Agent انجام می‌ده بستگی داره: کارهای ساده سهمیه‌ی کمتری می‌خورن و ریفکتور چندفایلی خیلی بیشتر.

مناسب کیه؟ کسی که Autocomplete بی‌سقف می‌خواد و گاهی هم یه Agent. ولی برای کاربر ایرانی، محدودیت کشوری که بالا گفتیم مستقیم روی همین ابزار هست.

Cursor و Windsurf: ادیتورهای AI با پلن رایگان

این دو تا ادیتور کامل هستن که AI از اول توشون جا افتاده، نه اینکه یه افزونه‌ی جدا باشه.

• Cursor: طبق صفحه‌ی قیمت‌ها یه پلن Free داره با «تعداد محدودی درخواست Agent و Chat». عدد دقیقی اعلام نشده و سهمیه‌ی پلن‌ها هفتگی شارژ می‌شه.
• Windsurf: بعد از تغییر قیمت‌گذاری مارس ۲۰۲۶ (اطلاعیه‌ی رسمی Cognition)، پلن رایگانش یه سهمیه‌ی سبک روزانه و هفتگی برای Agent داره، به‌اضافه‌ی Tab completion و ویرایش درون‌خطی نامحدود، با دسترسی محدود به مدل‌ها.

مناسب کیه؟ کسی که می‌خواد حس یه ادیتور «AI-first» رو تجربه کنه و ببینه اصلاً به کارش میاد یا نه. برای کار روزانه‌ی جدی با Agent، سهمیه‌ی رایگان هر دو کمه و این رو خودشون هم پنهان نمی‌کنن.

مدل‌های لوکال: Continue + Ollama با Qwen-Coder

اینجا جاییه که «رایگان» واقعاً یعنی رایگان. هیچ سهمیه‌ای نیست، هیچ کدی از سیستمت بیرون نمی‌ره و تحریم هم معنی نداره، چون همه‌چیز روی کامپیوتر خودت اجرا می‌شه. هزینه‌ش رو با سخت‌افزار و یه کم حوصله برای راه‌اندازی می‌دی.

ترکیب رایج این‌طوریه:

• Ollama: مدل‌ها رو دانلود و لوکال اجرا می‌کنه.
• Continue: افزونه‌ی متن‌باز برای VS Code و JetBrains که به Ollama وصل می‌شه و چت، ویرایش و Autocomplete می‌ده.
• یه مدل کدنویسی متن‌باز، مثل خانواده‌ی Qwen-Coder.

یه نمونه‌ی ساده از تنظیم Continue (فایل config.yaml)، همون الگویی که تو مستندات خود Continue هست:

models:
  - name: Qwen3 Coder 30B
    provider: ollama
    model: qwen3-coder:30b
    roles:
      - chat
      - edit
  - name: Qwen2.5-Coder 1.5B
    provider: ollama
    model: qwen2.5-coder:1.5b
    roles:
      - autocomplete

و قبلش مدل‌ها رو با همون تگ دقیق می‌کشی پایین:

ollama pull qwen3-coder:30b
ollama pull qwen2.5-coder:1.5b

حالا بخش واقعی‌اش، یعنی سخت‌افزار:

• مستندات Continue برای حافظه این تخمین رو می‌ده: مدل‌های ۱.۵ تا ۳ میلیارد پارامتری حدود ۴ گیگ رم، مدل‌های ۷B حدود ۸ گیگ و مدل‌های ۳۲B حدود ۳۲ گیگ. حداقل پیشنهادی‌اش هم ۸ گیگ رمه، ولی ۱۶ گیگ به بالا رو توصیه کرده.
• طبق صفحه‌ی qwen3-coder تو Ollama، نسخه‌ی 30b حدود ۱۹ گیگابایت حجم داره (۳۰ میلیارد پارامتر که فقط ۳.۳ میلیاردش هم‌زمان فعاله) و نسخه‌ی بزرگ‌ترش برای اجرای لوکال حداقل ۲۵۰ گیگ حافظه می‌خواد. لایسنس Qwen3-Coder-30B هم Apache 2.0 هست.
• DeepSeek هم مدل‌هاش رو باز منتشر می‌کنه؛ مثلاً DeepSeek-V4.1-Flash با لایسنس MIT. ولی این مدل صدها میلیارد پارامتر داره و برای لپ‌تاپ معمولی ساخته نشده. برای سیستم شخصی، مدل‌های کوچیک‌تر Qwen-Coder منطقی‌ترن.

مناسب کیه؟ کسی که لپ‌تاپ یا سیستم نسبتاً قوی داره، روی کد حساس کار می‌کنه، یا نمی‌خواد هر روز نگران بسته شدن حساب باشه. با ۸ گیگ رم هم می‌شه یه مدل کوچیک برای Autocomplete بالا آورد، فقط انتظار کیفیت مدل‌های ابری بزرگ رو نداشته باش.

چت‌بات‌های عمومی: برای سؤال و یادگیری خوبن

خیلی‌ها کدنویسی با AI رو با یه پنجره‌ی چت شروع می‌کنن و این اصلاً بد نیست. مثلاً طبق صفحه‌ی قیمت‌های ChatGPT، پلن رایگانش چت متنی بدون سقف مشخص (با قوانین سوءاستفاده) و دسترسی محدود به Codex داره. ولی همون محدودیت کشوری OpenAI که بالا گفتیم سر جاشه.

چت برای این کارها عالیه: توضیح یه مفهوم، فهمیدن یه پیغام خطا، نوشتن یه تابع کوچیک یا Regex. برای کار روی یه پروژه‌ی چندفایلی، ابزاری که تو ادیتور به کل پروژه دسترسی داره خیلی جلوتره، چون لازم نیست هر بار کد رو کپی‌پیست کنی.

جدول مقایسه‌ی سریع

کدوم رو انتخاب کنم؟

به‌جای «بهترین مطلق»، بیا از وضعیت خودت شروع کنیم:

• تازه شروع کردی و داری یاد می‌گیری: یه چت‌بات که فارسی رو خوب بفهمه و قدم‌به‌قدم توضیح بده، از Agentی که کل پروژه رو خودش بنویسه خیلی مفیدتره. اگه هنوز زبان اولت رو انتخاب نکردی، اول مقاله‌ی بهترین زبان‌های برنامه‌نویسی ۲۰۲۶ رو بخون.
• سیستم قوی داری و حریم خصوصی کدت مهمه: Continue + Ollama با یه مدل Qwen-Coder. یه بار زحمت راه‌اندازی رو می‌کشی و بعدش سهمیه‌ای در کار نیست.
• لپ‌تاپ ضعیف داری: مدل‌های لوکال بزرگ روی سیستمت اذیتت می‌کنن. یه مدل خیلی کوچیک برای Autocomplete لوکال بذار و برای سؤال‌های سنگین‌تر از یه سرویس ابری که برات در دسترسه استفاده کن.
• دانشجویی: اگه شرایط Copilot Student رو داری و محدودیت‌های بالا برات مشکلی نیست، تکمیل کدش نامحدوده.
• می‌خوای Agent فیچر کامل بنویسه: راستش رو بخوای، با پلن رایگان هیچ‌کدوم از این ابزارها این کار به‌صورت روزانه شدنی نیست. سهمیه‌ها رو برای کارهای مهم نگه دار و کارهای ساده رو خودت بنویس.

و یه پیشنهاد مهم‌تر از خود ابزار: مسیرت رو مشخص کن. ابزار AI وقتی بیشترین کمک رو می‌کنه که بدونی داری چی می‌سازی. اگه هنوز بین فرانت‌اند و بک‌اند مرددی، مقایسه‌ی فرانت‌اند، بک‌اند و فول‌استک در ۲۰۲۶ کمکت می‌کنه.

چطور با AI کد بزنی ولی وابسته‌ش نشی؟

اینجا جاییه که خیلی‌ها گیر می‌کنن. AI سرعتت رو بالا می‌بره، ولی اگه حواست نباشه یادگیریت رو هم می‌گیره. تو نظرسنجی Stack Overflow ۲۰۲۵، ۶۶٪ برنامه‌نویس‌ها گفتن بزرگ‌ترین دردسرشون جواب‌هاییه که «تقریباً درسته ولی نه کامل»، و ۴۶٪ گفتن به دقت خروجی ابزارهای AI اعتماد ندارن. یعنی حتی حرفه‌ای‌ها هم خروجی رو چشم‌بسته قبول نمی‌کنن.

چند تا عادت که واقعاً جواب می‌ده:

1. اول خودت فکر کن، بعد بپرس. حتی پنج دقیقه. وقتی یه حدس اولیه داری، جواب AI رو می‌فهمی، نه فقط کپی می‌کنی.
2. هر خطی که نمی‌فهمی رو نگه ندار. از همون ابزار بخواه خط‌به‌خط توضیح بده. اگه باز هم نفهمیدی، اون کد هنوز مال تو نیست.
3. کد تولیدشده رو مثل کد یه همکار جدید review کن. مخصوصاً هرجا پای امنیت، کوئری دیتابیس یا اسکریپت دیپلوی وسطه. مثلاً اگه AI برات یه workflow دیپلوی نوشته، قبلش آموزش دیپلوی خودکار با GitHub Actions رو بخون تا بدونی هر قدمش چی کار می‌کنه.
4. یه روز در هفته بدون AI کد بزن. شاید کندتر باشی، ولی دقیقاً همون روزه که می‌فهمی چی رو واقعاً بلدی.
5. خطا رو کامل بخون. قبل از اینکه پیغام خطا رو تو چت بچسبونی، خودت یه بار با دقت بخونش. نصف وقت‌ها جواب همون‌جاست.

نیکس: دستیار برنامه‌نویسی فارسی کاپیتان کد

اگه دنبال گزینه‌ای هستی که فارسی رو راحت بفهمه و برای کاربر ایرانی ساخته شده، نیکس (Nyx) دستیار هوش مصنوعی برنامه‌نویسی خود ما تو کاپیتان کده.

طبق صفحه‌ی خود نیکس، این کارها رو انجام می‌ده:

• دیباگ: پیدا کردن خطای منطقی و سینتکسی و توضیح علتش به فارسی
• ریفکتور: تبدیل کد قدیمی به ساختار تمیزتر و ماژولار
• بررسی امنیت: گشتن دنبال حفره‌هایی مثل SQL Injection و XSS
• تولید کد، تست و مستندات: از تابع و کامپوننت تا Unit Test و DocBlock
• تبدیل کد بین زبان‌ها و توضیح خط‌به‌خط کدهای پیچیده
• تمرکز ویژه روی لاراول

برای شروع، یه حساب رایگان می‌سازی، وارد داشبورد می‌شی و از منوی کناری نیکس رو باز می‌کنی. طبق صفحه‌ی قیمت‌ها، پلن پایه رایگانه و بدون تاریخ انقضا، با ۱۰۰ اعتبار هدیه‌ی ثبت‌نام، و امکان فرستادن تصویر و فایل کد هم داره. اگه بیشتر لازم داشتی، پلن‌های پولی با درگاه بانکی ایرانی و به تومان پرداخت می‌شن، بدون دردسر کارت ارزی.

پروژه‌ات به چیزی بیشتر از یه چت‌بات نیاز داره؟

ابزارهای رایگان برای یادگیری و کارهای روزمره عالی‌ان. ولی اگه می‌خوای AI رو داخل محصول خودت بیاری، مثلاً یه چت‌بات پشتیبانی، جستجوی هوشمند یا اتوماسیون روی داده‌های خودت، این دیگه کار یه پلن رایگان نیست. تو خدمات هوش مصنوعی کاپیتان کد می‌تونی ببینی چه کارهایی انجام می‌دیم، یا مستقیم از صفحه‌ی تماس پروژه‌ت رو برامون بفرست.

سوالات متداول

بهترین هوش مصنوعی رایگان برای برنامه‌نویسی کدومه؟

یه جواب برای همه نیست. اگه سیستم قوی داری و حریم خصوصی برات مهمه، Continue + Ollama با یه مدل Qwen-Coder هیچ سقفی نداره. اگه بیشتر Autocomplete می‌خوای، پلن رایگان Windsurf و Antigravity تکمیل کد نامحدود دارن و Copilot Free ماهی ۲۰۰۰ تا. برای سؤال و یادگیری به فارسی، یه چت‌بات مثل نیکس راحت‌تره.

آیا GitHub Copilot برای کاربرهای ایرانی رایگان و قابل استفاده‌ست؟

Copilot Free پلن رایگان داره (۲۰۰۰ تکمیل کد در ماه)، ولی طبق سند رسمی GitHub and Trade Controls، Copilot بدون مجوز نباید به ایران صادر بشه. خود گیت‌هاب و ریپوهاش برای ایرانی‌ها بازه، ولی حکم Copilot جداست.

Gemini CLI هنوز رایگانه؟

برای حساب‌های شخصی رایگان، نه. گوگل اعلام کرده از ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ Gemini Code Assist و Gemini CLI دیگه به این حساب‌ها سرویس نمی‌دن و جایگزینش Antigravity و Antigravity CLI هست.

برای اجرای مدل لوکال چقدر رم لازمه؟

طبق مستندات Continue، مدل‌های ۱.۵ تا ۳ میلیارد پارامتری حدود ۴ گیگ، مدل‌های ۷B حدود ۸ گیگ و مدل‌های ۳۲B حدود ۳۲ گیگ رم می‌خوان. برای شروع، یه مدل کوچیک مثل qwen2.5-coder:1.5b برای Autocomplete بهترین نقطه‌ی شروعه.

استفاده از AI جلوی یاد گرفتن برنامه‌نویسی رو نمی‌گیره؟

اگه فقط کپی کنی، چرا. ولی اگه اول خودت فکر کنی، هر خطی که نمی‌فهمی رو توضیحش رو بخوای و کد AI رو مثل کد یه همکار review کنی، سریع‌تر هم یاد می‌گیری.

نیکس رایگانه؟

پلن پایه‌ی نیکس رایگانه و تاریخ انقضا نداره، با ۱۰۰ اعتبار هدیه‌ی ثبت‌نام. برای استفاده‌ی بیشتر، پلن‌های پولی با پرداخت ریالی هست.